Bilimsel Zayıflama

Şişmanlık bir hastalıktır!

Bütün dünyada şişmanlık bir çığ gibi büyümektedir. Dünyadaki şişman insan sayısının aç insan sayısını geçtiği gösterilmiştir. Ülkemizde de durum farksızdır. Yapılan çalışmalarda ülkemizin yaklaşık 1/3’ünün şişman olduğu bulunmuştur. Bu oran kadınlarda %50’ ye kadar çıkmaktadır.

Obezite veya şişmanlık nedir?
Toplumumuzda obezite denilince çok aşırı şişmanlık anlaşılır. Halbuki vücuttaki yağ oranının normalden fazla olmasına şişmanlık deriz. Bunun derecesine göre de sınıflandırırız.
Şişmanlığı ölçmede birçok yöntem vardır.
Bunlar:
1. Vücut kitle indeksi (VKİ=BMI=Body Mass Index)
2. Bel çevresi ve bel/kalça oranı
3. Cilt altı yağ kalınlığını ölçmek
4. Bioelektrik impedans yöntemi ile yağların ölçümü
5. Bilgisayarlı tomografi veya Magnetik rezonans ile yağ ölçümü
6. X-ray (Röntgen ışınları ile) yöntemi ile yağ ölçümü
gibi yöntemlerdir.

Bunların çoğu pahalı yöntemlerdir. Onun için VKİ, bel çevresi ölçümü ve bioelektrik impedans yöntemleri pratikte kullanılır.

VKİ yöntemi:
Kişinin kendi kilosunu boyunun karesine bölerek elde edilir. Örneğin: 1,70 m boyunda ve 90 kg ağırlığında olan bir insanın VKİ: 90/1.7×1.7=31.1 çıkar. Bu sonuç tablodan bakılarak şişmanlığın derecesi belirlenir.

Tablo.
Zayıf: VKİ<18.5
Normal: VKİ: 18.5-24.9
Fazla kilolu: VKİ: 25-29.9
Obez (Şişman): VKİ:30-39.9
Morbid obez (Aşırı şişman): 40 ve üstü

Bel çevresi ve bel/kalça oranı ölçümü:
İnsanlarda genelde iki tip şişmanlık olur. Birincisi elma tipi diğeri armut tipi şişmanlıktır. Elma tipi şişmanlıkta göbek ön plandadır, kalçalar zayıftır. Buna erkek tipi şişmanlık ta denir. İkincisi armut tipi şişmanlıktır. Göbekten çok kalçalarda yağ birikimi daha fazladır. Bu da kadın tipi şişmanlıktır. Elma tipi şişmanlıklar daha tehlikelidir. Bunlarda şeker hastalığı, kalp hastalığı, inme ve yüksek tansiyon riski artmıştır.
Erkeklerde bel çevresi<94 cm
Kadınlarda bel çevresi<80cm olmalıdır.

Bel/kalça oranı: Erkekte %95 den fazla ise
Kadında %80 den fazla ise yani bel kalın ise santral obezite vardır.

Bioelektrik impedans yöntemi:
Özel bir tartı yardımıyla ölçülür. Kişi tartının üzerine çıktığında alet belli bir elektrik yardımıyla vücuttaki dokuların (su, yağ, kas, kemik) direncine göre yağ oranını yüksek bir doğruluk payıyla ölçer.

Sağlıklı kilo vermek ne demektir?
Ne olursa olsun kilo verilmelidir gibi bir hedef olmamalıdır, sağlıklı kilo verilmelidir. Dengesiz ve kontrolsuz kilo kayıpları sağlığın kaybolmasına neden olabilir.
Tek yönlü beslenme olmamalıdır! Örneğin sadece lahana çorbası içilerek zayıflama olmaz.
Bilinmeyen – ispat edilmemiş- yöntemlerle zayıflama olmamalıdır
Aşırı kilo kaybı ile zayıflama olmamalıdır.
Hedef ayda 2- 4 kg kilo kaybı, 6 ayda %10 kilo kaybı şeklinde olmalıdır.
Hızlı kilo vermek sağlıklı kilo vermek demek değildir.
Kilo yağdan verilmelidir. Kas ve su kaybı ile verilen kilo hem sağlığı bozar hem de kolayca geri alınmasına neden olur. Bu nedenle belirli periyotlarla yağ-kas- su oranları ölçülerek, yağ kaybı ile kilo verildiği kontrol edilmelidir.
%5-10 kilo verme küçümsenmemelidir.

Yrd.Doç.Dr Yavuz FURUNCUOĞLU