Gebelik’deki Şeker Hastalığı

GEBELİKTE ORTAYA ÇIKAN ŞEKER HASTALIĞI (GESTASYONEL DİYABET)

Gebelikten önce tamamen normal olan kan şekerinin ilk kez gebelik esnasında yükselmesini ifade eder.
Gestasyonel diyabet taraması gebeliğin 24- 28. haftalarında yapılır. Ancak diyabet riski yüksekse bu süre öne alınabilir.
Açlık kan şekeri: 126mg/dl veya üzerinde çıkarsa
Veya
Tokluk kan şekeri: 200mg/dl veya üzerinde çıkarsa
Ve
Farklı iki günde bu doğrulanırsa; diyabet tanısı konur.

Gestasyonel diyabet tanısı için riskli gebelerde ‘’şeker yükleme testi’’ yapılır.

Bunun için: Amerikan Diyabet Cemiyeti (ADA) ‘nin önerilerine göre:

Günün herhangi bir zamanında gebeye 50gr glukoz içirilir ve 1 saat sonra kan şekerine(plasma) bakılır. 140mg/dl (bazı yazarlara göre 130mg/dl) ve üzerinde bulunursa, birkaç gün sonra 100gr ile testi tekrarlamak gerekir.

100 gr lık oral glukoz tolerans testi için aç olmak gerekir. Açlık, 1.saat, 2.saat, 3.saat kan şekeri değerlerine bakmak üzere kan alınır. Bu değerlerden 2 tanesi eşik değeri geçiyorsa gestasyonel diyabet tanısı konur.

Açlık: 95mg/dl
1.saat: 180mg/dl
2.saat: 155mg/dl
3.saat: 140mg/dl

ADA son zamanlarda 75 gr glukoz ile 2 saatlik teste de onay vermiştir.
Açlık: 95mg/dl
1.saat: 180mg/dl
2.saat: 155mg/dl

plasma şeker değerlerinin ikisinin eşik değeri aşması ile tanı konulabilir demiştir.
Ama bu yöntem standart olarak tam oturmamıştır.

Dünya Sağlık örgütü (WHO) ise 75 gr glukoz ile testin yapılmasını ve gebe olmayanlardaki gibi değerlendirilmesini istemiştir.
Açlık: 126mg/dl veya üstü
2.saat: 200 mg/dl veya üstü

Oral glukoz tolerans testi yapmadan önce dikkat edilmesi gereken kurallar:
1. Testten üç gün önce bol karbonhidratlı beslenme gerekir( 150 gr/gün’den fazla)
2. Testten önceki akşam 30- 50 gr’lık bir karbonhidrat tüketilmelidir
3. Test için 8- 14 saatlik açlık gerekir
4. Testin sonucunu etkileyebilecek ilaçlar veya hastalıklar olmamalıdır
5. Test esnasında sigara içilmemelidir
6. 250- 300 ml su ile eritilen glukoz 5 dakika içinde içirilmelidir

Gestasyonel diyabet için kimler riskli grubu oluşturur?
1. Birinci derece akrabalarda diyabet bulunması
2. Daha önceden gestasyonel diyabet tanısı konulmuş olmak
3. Daha önceden gizli şekeri tespit edilmiş olmak ( glukoz intoleransı)
4. Yirmibeş yaşından büyük olmak
5. Gebelikten önce kilolu olmak
6. Daha önceden 4000 gr’ın üstünde bebek doğurmak
7. Daha önceden düşük yapmış olmak
8. Daha önceden sorunlu doğum yapmış olmak

Gebelik öncesi tespit edilen şeker hastalığının gebelikte de devam etmesi gestasyonel diyabet tanımı içinde değildir.
Bu nedenle gebelik öncesi şeker tetkiki yaptırmayan hastaların gerçek bir diyabet mi? yoksa gestasyonel diyabet mi? olduğunun tanımlanmasında güçlük çekilebilir.
Gebeliğin ilk 3- 5 ayında açlık ve/veya tokluk kan şekeri düzeyi yüksekse bu gerçek bir diyabettir veya başka bir anlatımla diyabet gebelikten önce başlamıştır.
Gestasyonel diyabetli gebelerin %30-50’sinde gebelikten sonra gerçek şeker hastalığı geliştiği bildirilmektedir. Bu nedenle gestasyonel diyabet, tip 2 diyabetin bir risk faktörü olarak görülmektedir. Bebek açısından ve/veya anne açısından komplikasyonların gelişme riski olduğundan dikkatle teşhis konulmalı ve gerektiğinde diyet ve/veya insülin ile tedavi edilmelidir.

Yrd.Doç.Dr Yavuz FURUNCUOĞLU