Gut Hastalığı

Gut Hastalığı nedir?
. Ürik asit metabolizmasındaki genetik ve/veya edinsel bozukluklar sonucu gelişen bir hastalıktır
. Serum ürik asit düzeyi yükselir
. Eklemlerde şişme ve ağrı ile seyreder(Artrit)
. Tekrarlayıcıdır
. Böbrek taşlarına neden olabilir
. Şikayet olmadan sadece kan ürik asit düzeyi yüksek bulunan hastalar gut değildir
. Gut diyebilmek için en az bir artrit atağı olmalıdır

Sıklığı nedir?
. Gelişmiş toplumlarda %0,2 oranında görülür
. Dünyanın değişik bölgelerinde %10 a kadar çıkabilmektedir
. Genellikle erkeklerde görülür
. Kadınlarda seyrektir, ancak menapoz sonrası görülebilir

Diğer hastalıklarla beraber görülür mü?
Gut hastalarında:
. İskemik kalp hastalığı
. Hipertansiyon
. Gizli veya aşikar şeker hastalığı
. Kan yağlarında yükselme
daha sıktır.

Gut kimlerde daha sık görülür?
. Ailesinde olanlarda
. Erkeklerde
. Şişmanlarda
. Aşırı proteinle beslenenlerde
. Alkol alanlarda
. Yüksek gelir ve eğitim düzeyi olanlarda
. Yaş>40 olanlarda

Nedenleri nelerdir?
1. Primer:
. İdiopatik (sebebi belli olmayan-%90 hasta bu gruptadır)
. Spesifik enzim kusuruna bağlı
2. Sekonder
. İlaçlar ( idrar söktürücüler, kanser ilaçları)
. Kan hastalıkları ile beraber(myeloproliferatif hastalıklar, kronik hemoliz )
. Sedef hastalığı
3. Böbrek yetersizliği

Klinik belirti ve bulgular nelerdir?
 İlk artrit atağı genellikle ayak baş parmağının arkasında olur. Daha seyrek olarak ayak kemeri, ayak bileği, topuk, diz, daha seyrek olarak kollarda ve bilkelerde olabilir.
 Tofüs: kulak kepçesinde, eklemlerde, parmak uçları el ayası tabanlarda sarı renkli plaklar halindedir.
 Gut nefropatisi: Böbrek taşı, artritten önce gelişir. Ürik asit düzeyi 13mg/dl olunca taş oluşumu kolaylaşır. Böbreğe ürat kristalleri çökerek nefropatiyede neden olabilir. Sessiz olabileceği gibi, proteinüri, hipertansiyon ve böbrek yetersizliğine de neden olabilir

Laboratuvar bulguları nelerdir?
Hastaların hemen hemen tümünde kan ürik asit düzeyleri 7mg/dl’nin üzerindedir. Artrit esnasında lökosit sayısında artma ve sedimantasyon hızında yükselme gçrülebilir. Eklem sıvısının incelenmesinde ürat kristallerinin görülmesi ile tanı konur. Çekilen röntgen grafilerinde kemikte zımba ile delinmiş gibi litik lezyonlar görülür. Bu geç dönem bulgusudur, tofüs denilen bulgudan kaynaklanır.

Hangi hastalıklarla ayırıcı tanıya girer?
 Mikrobik artrit
 Psödogut(Yalancı gut)

Tedavi nasıl yapılır?
Akut atağın tedavisi:
 Yatak istirahati
 Antiinflamatuvar tedavi
 Kolşisin tedavisi
 Kortizon veya ACTH
Ataklar arası dönem:
Purinden zengin besinler kısıtlanır( Karaciğer, böbrek, uykuluk vs). Çok sıkı diyet gereksizdir. Av etleri, şarküteri ürünleri, balık yumurtası, uskumru, sardalye, hamsi gibi küçük balıkların yenmesi kısıtlanır. Bu besinler 150-300g/100 gr purin içerirler. Et suyu konsantrelerinden kaçınılmalıdır.
Her türlü et ürünü günde bir servis alınmalıdır.
Alkol alınmamalıdır
Kilolu hastalar zayıflatılmalıdır
Günlük sıvı alımı 2lt üzerine çıkarılmalıdır.
Atakların gelmesini önlemek için 0.5-1.5mg/g Kolşisin verilebilir
Serum ürik asit düzeyi 10mg/dl nin altına düşmüyorsa ürik asidi düşürücü ilaçlar (ürikoliz- Allopurinol) verilebilir

Tofüslü gut veya gut artriti
Serum ürik asidi<6mg/dl ye düşürülmelidir

Semptomsuz(şikayesiz) Ürikasid yüksekliği durumunda ne yapılmalıdır?
Akrabalarında gut olanda ürik asid düşürücü ilaç verilebilir
Serum ürik asid düzeyinin erkekte>13mg/dl kadında > 10mg/dl olması durumunda ilaç verilmesi düşünülür.

Yrd.Doç.Dr Yavuz FURUNCUOĞLU