İshaller

MİKROBİK İSHALLER

Pain in the abdomen

Yaz aylarına yaklaştığımız şu günlerde acile gelen ishal vakalarında artış görülmeye başladı. Sıcaklıklar arttıkça  dışarıda kalan besinlerde kısa sürede bozulmalar görülmektedir.  Buna bağlı olarak besinlerde mikroplar(bakteri) veya toksinler(zehirler) oluşmaktadır.  Bunu yiyenlerde değişik derecelerde etkilenmektedir.  Bu bazen ishal, bazen kusma, bazen hem ishal hem de kusma  şeklinde olabilmektedir.  Ateş ve karın ağrısı da şikayetlere eklenebilir.  Genellikle  destek tedavileri ile düzelmektedir, invaziv bakteriler ile oluşanlarda ise antibiyotik tedavisi gerekebilmektedir.

Bazı ishallerde sebep mikrobun toksinidir ( S.aureus, C. perfiringes, E.Coli, V. cholera, B.cereus ishallerinde olduğu gibi) yani zehiridir, bazılarında ise mikrobun kendisi de olayın içindedir ( Shigella, Salmonella, Vibrio parahemaliticus, E.coli, S.aureus, Y.enterocolitica, C.jejuni gibi).

Ateş ve dışkıda lökosit olan invaziv ishalli hastalarda ishal kesici veya barsak hareketlerini azaltıcı ilaçların kullanılmaması gerekir.

NONİNVAZİV BAKTERİYEL İSHALLER (TOKSİNLERİ İLE ETKİLİ OLANLAR)

Dışkı mikroskopta incelendiğinde lökosit (akyuvar=iltihap hücreleri) görülmez

Bol suludur

  1. aureus:

Hızlı başlar(1-6 saat içinde).  Kusma ve ishal olabilir. Bir günde sonlanır.  Ateş daha az görülür.   Toksin; domuz ve sığır eti,yumurta ürünleri, krema  ve mayonezle vücuda girer.   Destek tedavisi yapılır

  1. perfiringes

Önceden  pişirilmiş gıdalarda, genellikle dana ve hindi eti ile vücuda alınır.   Tekrar ısıtma ile toksin açığa çıkar.  Kusma ile başlar ishal eklenir.  İshal ön plandadır.  8-16 saat içinde gelişir. Bir günde sonlanır. Destek tedavisi yapılır

  1. coli (Turist ishali):

Su ve salata ile bulaşır.  Antibiyotik ve sıvı tedavisi yapılır.

  1. cholera (Kolera)

Su yolu ile toksin alınır.  Antibiyotik tedavisi şarttır.  Destek sıvı tedavisi çok önemlidir.

  1. cereus

Pirinç ile toksin alınır.  1-6 saat içinde  bulantı ve kusma, 8-16 saat içinde karın ağrısı ve ishal gelişir.  Destek tedavisi gerekir

  1. botilinum:

Evde uygun olmayan ortamda hazırlanmış  sebze-meyveler, ve etler yoluyla bulaşır.

İNVAZİV BAKTERİYEL İSHALLER

.Ateş

.Kanlı ishal

.Dışkı mikroskopta incelendiğinde lökositler görülür

Shigella:

Mayonez, marul ile bulaşır. Ateş-kanlı ishal ile ortaya çıkar -antibiyotik tedavisi gerekir.  Dışkı ve kan kültüründe ürer.

Salmonella:

Kümes hayvanlarının eti , yumurta, süt ürünleri ile bulaşır.  Ateş vardır.  Kanlı ishalin olmayışı shigella dan ayırır.   Dışkı kültüründe ürer.  Tifo dışı Salmonellalarla gelişen komplike olmayan enfeksiyonlarda antibiyotik verilmez.  Sıvı tedavisi verilmelidir

  1. parahemoliticus:

Az pişmiş kabuklu deniz ürünleri ile bulaşır. Ateş ve kanlı ishal vardır.   Dışkı kültüründe ürer.   Antibiyotik gerekebilir.

E.coli:(Enteroinvaziv, enterohemorajik)

Ateş ve kanlı ishal yapar., et ve çiğ sütle bulaşan türleri vardır.   Hamburger yedikten sonra oluşabilir.  Böbrek yetersizliği  ve kanama yapabilir. Antibiyotik önerilmez.

Yersinia enterocolitica:

Ateş, ishal, kanda lökosit fazlalığı, dışkıda lökosit ile ortaya çıkabilir. 1-3 hafta süren kanlı ishal yapabilir. Özellikle çocuklarda karın sağ alt kısmında ağrı yapar apendisit ile karışabilir. Süt ve domuz eti ile bulaşır.

C.Jejuni:

Enfekte su, pastörize olmayan süt,  kümes hayvanları eti,  hasta köpekler ile bulaşır.  Dışkıda kan ve lökosit görülür.  İshal 3-5 gün sürer.  Ama tekrarlayabilir.   Şiddetli olgularda antibiyotik verilir.   Fakat sıklıkla antibiyotiksiz geçebilir. Taşıyıcılığı ortadan kaldırmak ve hastalık süresini kıslatmak amacıyla verilebilir.  İshal sonrası eklem ağrısı ve böbrek yetersizliği gelişebilir.  İnflamatuvar basrak hastalıklarını taklit edebilir

Yrd.Doç.Dr Yavuz FURUNCUOĞLU