PREHİPERTANSİYON

PREHİPERTANSİYON= TANSİYON BAŞLANGICI

Vücutta dolaşan kanın atardamarlara yaptığı tazyik tansiyon olarak isimlendirilir.
Diğer bir deyişle ‘’ kan basıncı ‘’ demektir. Hipertansiyon yüksek kan basıncı anlamındadır. Prehipertansiyon ise yükselmeye meyilli, sınırda yüksek tansiyon demektir.

Sınırda yüksek tansiyon tedavi edilmezse veya önlem alınmazsa aşikar yüksek tansiyona döner. Yüksek tansiyon da kalp yetersizliği, kalp krizi, böbrek yetersizliği, inme gibi hastalıklara zemin hazırlar.

Tansiyon ölçülürken iki sayı söylenir (100/70mmHg veya 150/100mmHg gibi)( Bunu halka söylerken genelde cmHg ya çevirerek söyleriz yani 10/7 veya 15/10 gibi). Birinci söylenen sistolik tansiyon denen büyük tansiyon (150mm Hg), ikinci söylenen ise diastolik tansiyon denen küçük tansiyondu(100mmHg).

Prehipertansiyon değerleri ise: 120139mmHg- Büyük tansiyon
80-89mmHg- Küçük tansiyon

Bu değerler ölçülüyorsa tansiyon hastalığına adaysınız demektir.
Bu dönemde hiçbir şikayet olmayabilir. Rastgele ölçüm esnasında tespit edilmiş olabilir. Bu dönem sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı değişikliği ile önlenebilir veya hipertansiyon gelişmesi geciktirilebilir.

Şikayet ve bulgular:
Bu dönemde -yukarıda da yazıldığı gibi- şikayet olmayabilir. Hatta aşikar yüksek tansiyonu olanlarda bile şikayet olmayabilir. Bu nedenle düzenli olarak bir sağlık merkezinde tansiyon ölçümü takibi ile teşhis koyulabilir.

Nedenleri:
Atardamar duvarındaki olaylar ( Yağlanma = ateroskleroz, atar damarda meydana gelen daralmalar, normaldan fazla miktarda gelen kan volümü) prehipertansiyona neden olabilir.

Bazen de aşağıdakiler nedeniyle tansiyon yükselebilir.
1. Uyku apne sendromu
2. Böbrek hastalıkları
3. Böbreküstü bezi hastalıkları
4. Tiroid hastalıkları
5. Bazı ilaçlar
( Doğum kontrol hapları, grip ilaçları, dekonjestanlar, ağrı kesici ve romatizma ilaçları, kortizol, amfetamin, kokain )

Çoğu kez de (%90) bir hastalık olmaksızın hipertansiyon yıllar içinde yavaş yavaş gelişir.

Risk faktörleri:
1. Obezite veya fazla kiloluk hali
2. Yaş- 50-55 yaş civarında %90 hastada var olduğu düşünülmektedir
3. Cinsiyet- Erkeklerde daha sık
4. Ailede hipertansiyon olması
5. Durağan yaşam şekli
6. Yemekle fazla sodyum alımı(tuz), az potasyum alımı
7. Sigara içilmesi
8. Alkol kullanılması
9. Diyabet olması
10. Yüksek kolesterol olması
11. Uyku apnesi olması

Komplikasyonları:
Prehipertansiyon döneminde komplikasyon pek beklenmez. Hipertansiyona ilerlerse komplikasyonlar gelişebilir. Kalp yetersizliği, kalp krizi, inme, felç gelişebilir.

Prehipertansiyonlu hastaların 4 yıl izlenmeleri sonucunda 35-64 yaş arasındakilerin 1/3’ ünde, 65 yaş üstündekilerin ise ½ ‘sinde hipertansiyon geliştiği görülmüştür.

Testler ve teşhis
Tansiyon uygun bir şişirilebilir manşonla koldan ölçülmelidir. İki kez art arda ölçülmeli ve ortalaması alınmalıdır.
Normal tansiyon değeri: 120/80mmHg olarak kabul edilmektedir
( 2003 – American – National Heart Lung and Blood institute)

Prehipertansiyon: 120-80mmHg ile 139/89mmHg
Evre 1 Hipertansiyon: 140/90mmHg ile 159/99mmHg
Evre 2 Hipertansiyon: 160/100mmHg ve üstü

Prehipertansiyon döneminde kan basıncı düşüp çıkmaya meyilli olduğundan aralıklarla ölçüm takip edilerek tanı konulmalıdır.

Tedavi
Beraberinde diyabet, böbrek hastalığı veya kalp-damar hastalığı varsa ilaçla tedavi edilmelidir. Yoksa bu dönemde ilaç tedavisinin faydaları pek net değildir onun yerine yaşam tarzı değişikliği, kilo verilmesi, tuz kısıtlanması gibi öneriler verilmelidir.

Yaşam tarzı değişiklikleri nelerdir?
Sağlıklı yiyecekler tercih edilmelidir
Kilo verilmelidir
Tuz alımı kısıtlanmalıdır
Fiziksel aktivite artırılmalıdır
Alkol ve sigara içilmemelidir

Yrd.Doç.Dr Yavuz FURUNCUOĞLU